Thành phố siết chặt đầu tư nhà xã hội
Từ ngày 16/01/2026, TP.HCM sẽ áp dụng các biện pháp mạnh tay đối với các chủ đầu tư chậm triển khai hoặc không xây dựng nhà ở xã hội (NƠXH) theo quy định. Cụ thể, các chủ đầu tư này sẽ không được phép bán nhà ở hình thành trong tương lai, không được gia hạn tiến độ và không được xem xét các dự án mới.
Thông tin này được ông Phạm Minh Mẫn – Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM chia sẻ tại Hội thảo Phát triển nhà ở xã hội vào chiều 16/1. Theo đó, thành phố hiện có tổng cộng 197 dự án NƠXH, bao gồm cả các dự án độc lập và phần diện tích dành cho NƠXH chiếm 20% trong các dự án nhà ở thương mại.
Tổng diện tích các dự án này lên tới 730ha, với quy mô hơn 230.000 căn hộ. Ông Mẫn nhấn mạnh: “Nếu triển khai hết số căn hộ này, TP.HCM sẽ đạt được chỉ tiêu về nhà ở xã hội đến năm 2030 mà Thủ tướng đã giao cho thành phố.”
Theo kế hoạch, Sở Xây dựng TP.HCM đang đẩy nhanh quá trình giải quyết thủ tục để khởi công 18 dự án NƠXH mới trong quý I/2026. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn diện tích dành cho NƠXH trong các khu đất thương mại đều bị triển khai chậm hơn so với phần còn lại của dự án. Thậm chí, một số nhà đầu tư còn không thực hiện việc xây dựng NƠXH theo đúng quy định.
Để xử lý tình trạng này, Sở Xây dựng TP.HCM đã đề xuất UBND thành phố áp dụng hàng loạt biện pháp xử lý nghiêm khắc. Đối với các dự án nhà ở thương mại đã bán nhưng chủ đầu tư không triển khai phần NƠXH như quy định, cơ quan quản lý sẽ chặn quyền bán nhà ở hình thành trong tương lai của các chủ đầu tư này trong các giai đoạn tiếp theo.
Mặt khác, thành phố cũng sẽ không xem xét gia hạn tiến độ và có thể chuyển giao hồ sơ dự án cho Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động TP.HCM để theo dõi việc thực hiện. Đối với các dự án không thực hiện nhà ở xã hội, chủ đầu tư sẽ không được phép bồi thường bằng tiền và đồng thời bị loại khỏi danh sách xem xét các dự án mới.
“Đây là những chế tài bắt buộc, bởi việc bố trí và xây dựng nhà ở xã hội trong các dự án thương mại là trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư”, ông Mẫn nhấn mạnh.
Theo thống kê từ Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS), mục tiêu phát triển nhà ở xã hội của thành phố đến năm 2030 (theo Đề án 1 triệu căn hộ giai đoạn 2021-2030) là 199.400 căn. Tuy nhiên, đến hết năm 2025, thành phố mới chỉ hoàn thành xây dựng 17.902 căn hộ. Điều này có nghĩa rằng, trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM cần xây thêm 188.498 căn hộ nữa để đạt được mục tiêu đề ra.
TS Phạm Trần Hải, Phó trưởng Phòng Nghiên cứu Quản lý đô thị (HIDS) đã chỉ ra ba nhóm vướng mắc chính trong việc phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM:
Vấn đề thứ nhất là đất đai. Thành phố đang thiếu hụt quỹ đất “sạch” có quy mô lớn để phát triển các dự án NƠXH tập trung, nhất là ở khu vực trung tâm cũ và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Song song đó, giá đất và chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng ngày càng tăng cao, làm giảm tính khả thi của các dự án này. Việc bố trí 20% quỹ đất cho NƠXH trong các dự án thương mại cũng chưa thực sự hợp lý trong nhiều trường hợp. Các dự án NƠXH thường manh mún, có quy mô nhỏ và thiếu hệ thống hạ tầng đồng bộ.
Vấn đề thứ hai là tài chính. Các ưu đãi tài chính hiện nay chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư tham gia vào các dự án nhà ở xã hội. Vốn vay ưu đãi dành cho các dự án này thường khó tiếp cận và quá trình giải ngân diễn ra chậm. Mặt khác, mức lợi nhuận bị khống chế ở 10% giá thành xét thấy chưa tương xứng với mức độ rủi ro đầu tư. Cách thức xác định giá bán nhà ở xã hội cũng còn nhiều bất cập, chưa theo kịp với biến động của chi phí xây dựng và các yêu cầu về chất lượng công trình.
Vấn đề thứ ba là thủ tục hành chính. Quy trình để đầu tư các dự án nhà ở xã hội hiện còn khá phức tạp và kéo dài, dẫn đến việc chậm trễ trong tiến độ triển khai và làm tăng chi phí thực tế cho các dự án.
Tại hội thảo, ông Lê Phước Vũ, Chủ tịch Tập đoàn Hoa Sen cũng chia sẻ về cam kết tham gia phát triển nhà ở xã hội. Ông Vũ cho biết, sáng 16/1, Bí thư Thành uỷ TP.HCM Trần Lưu Quang đã trực tiếp gọi điện và trao đổi với ông về ý tưởng làm các căn NƠXH. “Ông Quang đề xuất thay vì xây căn nhà có trần cao 3m thì nên xây cao từ 3,6-3,7m để người mua có không gian trên cao làm thêm gác lửng phục vụ sinh hoạt. Những chia sẻ này đã thúc đẩy tôi quyết định tái xuất giang hồ sau nhiều năm ở ẩn”, ông Vũ bày tỏ.
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoRea), trong cuộc họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản diễn ra ngày 13/1, Bộ Xây dựng đã công bố các doanh nghiệp đăng ký xây dựng nhà ở xã hội với tổng số lên tới 1,5 triệu căn. Trong đó, Vingroup đăng ký 500.000 căn, Novaland khoảng 200.000 căn, Địa Ốc Hoàng Quân 50.000 căn, và Nam Long đăng ký 50.000 căn.
Ông Châu cũng cho biết hiện có 25 tập đoàn, doanh nghiệp bất động sản uy tín đã được lựa chọn để giới thiệu cho các địa phương thực hiện dự án nhà ở xã hội. Tại TP.HCM, các đơn vị được giới thiệu bao gồm Becamex, Kim Oanh, Nam Long và CC1 (Tổng công ty Xây dựng số 1).
Sự kiện lần này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của thị trường bất động sản TP.HCM trong việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, dự báo sẽ tạo ra bước đột phá đáng kể trong việc hoàn thành chỉ tiêu đến năm 2030.
